یزد را بشناسید
یزد در میان دو کویر بزرگ ایران، دشت کویر و کویر لوت، شهری است که مردمانش قرنها با هوش و صبر در برابر خشکی و گرما ایستادهاند. بافت تاریخی یزد با کوچههای خشتی، ساباطها و بادگیرهای بلند، از نمونههای کمنظیر شهرهای زندهٔ کویری است و در سال ۱۳۹۶ با نام «شهر تاریخی یزد» در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. اینجا هنوز مردم در همان محلههای قدیمی زندگی میکنند و صدای زندگی از پشت درهای چوبی کهن به گوش میرسد.
قناتها، آبانبارها و یخچالهای خشتی یزد نشان میدهند که چطور میشود در دل کویر زندگی ساخت؛ قنات زارچ و باغ دولتآباد با بلندترین بادگیر ایران، هر دو بخشی از ثبتهای جهانی ایراناند و در محلههای قدیمی، آبانبارهایی با چند بادگیر هنوز سر جایشان ایستادهاند. یزد همچنین مهمترین مرکز زرتشتیان ایران است و آتشکده، دخمهها و محلههای زرتشتینشینش، لایهای دیگر از فرهنگ این سرزمین را نشان میدهند. مسجد جامع با سردر بلند و منارههای کشیده و مجموعهٔ امیرچخماق با طاقنماهای قرینهاش، از نمادهای همیشگی شهرند.
یزد شهر شیرینیهاست؛ کمتر مسافری از یزد برمیگردد که جعبهای قطاب، باقلوا، پشمک یا کیک یزدی همراهش نباشد. شبها روی بام اقامتگاههای سنتی، آسمان صاف کویر و نسیم خنک، خستگی روز را از تن بیرون میکند و منظرهٔ بادگیرها زیر نور ماه، تصویری فراموشنشدنی میسازد. دو تا سه روز برای دیدن شهر کافی است و اگر فرصت دارید، میبد، خرانق و مهریز را هم در برنامه بگذارید تا روستاها و قلعههای خشتی اطراف یزد را هم ببینید.
جاذبههای دیدنی یزد
از هر جاذبه خوشتان آمد، «به برنامه من اضافه کن» را بزنید؛ وقتی برنامه سفر یزد را بسازید، حتماً در آن هست.
-
مسجد جامع یزدJameh Mosque of Yazd
مذهبی حدود ۱ ساعت بافت تاریخیمسجدی از قرن هشتم هجری با سردری بلند و دو مناره که از بلندترین منارههای ایراناند. کاشیکاری معرق محراب و گنبد و نور ملایم شبستانها، آن را به یکی از زیباترین مسجدهای ایران تبدیل کرده است.
یک بار هم پس از غروب از کوچههای اطراف به سردر مسجد نگاه کنید؛ نورپردازی شبانهاش دیدنی است.
-
بافت تاریخی و محلهٔ فهادانFahadan Historic Quarter
تاریخی حدود ۳ ساعت بافت تاریخی، نزدیک مسجد جامعکهنترین محلهٔ یزد با کوچههای پیچدرپیچ خشتی، ساباطها و خانههای قدیمی که بسیاری از آنها اکنون اقامتگاه و کافهاند. زندان اسکندر، خانهٔ لاریها و بامهایی که منظرهٔ بادگیرها را نشان میدهند، در همین محدودهاند.
گم شدن در کوچهها لذتی دارد، اما مسیر بازگشت را روی نقشهٔ آفلاین تلفنهمراه نگه دارید.
-
مجموعهٔ امیرچخماقAmir Chakhmaq Complex
تاریخی حدود ۱ ساعت مرکز شهر، میدان امیرچخماقنمای سهطبقه با طاقنماهای قرینه که در دورهٔ تیموری ساخته شد و امروز شناختهشدهترین تصویر یزد است. نخل چوبی بزرگ میدان که در مراسم محرم حمل میشود و بازار و آبانبار اطرافش، این میدان را به قلب شهر تبدیل کردهاند.
پس از غروب که نمای مجموعه نورپردازی میشود، بهترین زمان عکاسی است.
-
باغ دولتآبادDowlatabad Garden
باغ حدود ۱ ساعت مرکز شهرباغی از دورهٔ زندیه با عمارتی که بلندترین بادگیر ایران را دارد و آب قنات از میان حوضها و جویهایش میگذرد. شیشههای رنگی ارسیها و درختان انار و انگور، فضایی آرام در دل شهر ساختهاند و این باغ بخشی از ثبت جهانی «باغ ایرانی» است.
زیر بادگیر عمارت بایستید تا جریان هوای خنکی را که به داخل میکشد، حس کنید.
-
آتشکدهٔ یزدYazd Atash Behram (Fire Temple)
مذهبی حدود ۰٫۵ ساعت مرکز شهرمهمترین آتشکدهٔ زرتشتیان ایران که آتشی در آن نگهداری میشود که گفته میشود بیش از هزار و پانصد سال روشن مانده است. بنای کنونی در دورهٔ پهلوی ساخته شده و نقش فروهر بر سردرش از نمادهای آیین زرتشتی است.
-
دخمههای زرتشتیانZoroastrian Towers of Silence
تاریخی حدود ۱ ساعت جنوب شرق شهردو برج خشتی و سنگی بر فراز تپههایی در جنوب شرق شهر که زرتشتیان تا چند دهه پیش، پیکر درگذشتگان را در آنها قرار میدادند. چشمانداز شهر و کویر از بالای دخمهها، بهویژه هنگام غروب، شگفتانگیز است.
کفش مناسب بپوشید؛ مسیر بالا رفتن خاکی و شیبدار است.
-
موزهٔ آب یزدYazd Water Museum
موزه حدود ۱ ساعت نزدیک میدان امیرچخماقموزهای در یک خانهٔ قدیمی که داستان قناتها و راههای شگفتانگیز رساندن آب در کویر را روایت میکند. رشتهای از قنات از زیر خانه میگذرد و ابزار مقنیها و اسناد قدیمی آب، از دیدنیهای آن است.
-
زورخانهٔ صاحبالزمانSaheb-o-Zaman Zurkhaneh
تاریخی حدود ۱ ساعت نزدیک میدان امیرچخماقزورخانهای قدیمی در دل یک آبانبار کهن، نزدیک میدان امیرچخماق، که هنوز ورزش باستانی در آن اجرا میشود. صدای ضرب و آواز مرشد و چرخش میلها، تجربهای اصیل از فرهنگ پهلوانی ایران است.
زمان اجرای ورزش را از پیش از خود زورخانه یا اقامتگاهتان بپرسید.
-
میبدMeybod
تاریخی حدود ۴ ساعت اطراف شهر (حدود ۵۰ کیلومتری)شهری کهن با قلعهٔ نارین که از قدیمیترین قلعههای خشتی ایران به شمار میرود. چاپارخانه، یخچال خشتی، کبوترخانه و کارگاههای زیلوبافی و سفالگری میبد، روزی کامل و پرخاطره برایتان میسازند.
سفال و زیلو را مستقیم از کارگاههای میبد بخرید.
روی نقشه بیرون شهر؛ یک روز کامل -
روستای خرانقKharanaq Village
روستا حدود ۲ ساعت اطراف شهر (حدود ۷۰ کیلومتری)روستایی خشتی و نیمهمتروک که خانههای پلکانیاش روی تپهای مشرف به دره ساخته شدهاند. منارهٔ جنبان، کاروانسرای قدیمی و منظرهٔ غروب از بالای روستا، آن را محبوب عکاسان کرده است.
خرانق را همراه با میبد در یک سفر یکروزه ببینید.
روی نقشه بیرون شهر؛ یک روز کامل -
مهریز و باغ پهلوانپورMehriz and Pahlavanpour Garden
باغ حدود ۳ ساعت اطراف شهر (حدود ۳۰ کیلومتری)مهریز در جنوب یزد، باغ پهلوانپور را در خود دارد که از دورهٔ قاجار مانده و بخشی از ثبت جهانی «باغ ایرانی» است. قلعهٔ سریزد با انبارهای تودرتویش در نزدیکی مهریز هم برای علاقهمندان به تاریخ دیدنی است.
روی نقشه بیرون شهر؛ یک روز کامل
بهترین زمان سفر به یزد
فروردین و اردیبهشت و ماههای آبان و آذر بهترین زمان سفر به یزد هستند؛ روزها آفتابی و ملایم و شبها خنک است.
یزد آبوهوای گرم و خشک کویری دارد؛ تابستانها بسیار گرم، زمستانها سرد و کمبارش است و اختلاف دمای شب و روز زیاد است.
غذاهای محلی و سوغات یزد
- آش شولی: آشی ترشمزه و قدیمی یزدی با سبزیهای معطر، چغندر و سرکه که در روزهای سرد طعمش بیشتر به دل مینشیند.
- قطاب: شیرینی سرخشده با مغز بادام و هل که رویش پودر قند میریزند؛ از مشهورترین شیرینیهای یزد.
- باقلوای یزدی: شیرینی لایهلایه با مغز بادام و پسته و عطر گلاب و هل که در قنادیهای یزد طعمی متفاوت دارد.
- پشمک: شیرینی رشتهرشته و پشممانندی از شکر که در دهان آب میشود و سوغاتی همیشگی یزد است.
- کیک یزدی: کیک کوچک و پفکی با عطر هل و گلاب که کنار چای عصرانه، از خوراکیهای محبوب خانههای یزدی است.
- حاجبادام: شیرینی کوچک و ترد با پودر بادام و عطر هل که از قدیمیترین شیرینیهای سنتی یزد است.
سوغات یزد
کجا اقامت کنیم؟
هتلها و اقامتگاههای یزد
در برنامهریز، هتل خودتان را از فهرست ۴۰ اقامتگاه یزد (یا روی نقشه) انتخاب کنید و هزینه هر شب را بنویسید؛ روزها از همانجا شروع میشوند و بودجه سفر حساب میشود. فهرست اقامتگاهها از © مشارکتکنندگان OpenStreetMap.
چطور به یزد برویم؟
نکتههای سفر به یزد
- در تابستان، گشت در بافت تاریخی را به صبح زود و عصر محدود کنید و ظهر را در خانهها و موزهها بگذرانید.
- دستکم یک شب در اقامتگاه سنتی بمانید و غروب را از روی بام تماشا کنید.
- در آتشکده و محلههای زرتشتینشین آرام و با احترام رفتار کنید و پیش از عکاسی از مردم اجازه بگیرید.
- شیرینیها را در روزهای آخر سفر بخرید تا تازه به خانه برسند.
- کرم ضدآفتاب، کلاه و آب کافی همیشه همراهتان باشد؛ هوای یزد حتی در بهار خشک است.
- میبد و خرانق را در یک مسیر یکروزه ببینید و برای مهریز نیمروزی جداگانه کنار بگذارید.
پرسشهای پرتکرار سفر به یزد
برای دیدن یزد چند روز لازم است؟
دو روز برای بافت تاریخی، مسجد جامع، امیرچخماق، باغ دولتآباد، آتشکده و دخمهها کافی است. با روز سوم میتوانید میبد و خرانق را هم ببینید.
چرا یزد را شهر بادگیرها مینامند؟
بادگیرها برجهایی روی بام خانهها هستند که باد خنک را به داخل میکشند و هوای گرم را بیرون میفرستند. یزد شمار زیادی از این سازهها را حفظ کرده و بادگیر باغ دولتآباد بلندترین بادگیر ایران است.
آیا بافت تاریخی یزد ثبت جهانی شده است؟
بله؛ «شهر تاریخی یزد» در سال ۱۳۹۶ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. باغهای دولتآباد و پهلوانپور و قنات زارچ هم هرکدام بخشی از ثبتهای جهانی ایراناند.
سوغات یزد چیست؟
شیرینیهای سنتی مانند قطاب، باقلوا، پشمک، کیک یزدی و حاجبادام مشهورترین سوغاتهای یزد هستند و از صنایعدستی، ترمه، زیلو و سفال میبد طرفدار زیادی دارند.
بهترین زمان سفر به یزد چه موقع است؟
بهار، بهویژه فروردین و اردیبهشت، و پاییز در آبان و آذر. تابستان یزد بسیار گرم است و زمستانش شبهای سردی دارد.
آخرین بازبینی این راهنما: ۱۴۰۵. ساعت کار جاذبهها در تعطیلات و ماههای مختلف تغییر میکند.