باغ شاهزادهٔ ماهان، کرمان
استان کرمان شرق و خراسان۴ اثر ثبت جهانی یونسکو

سفر به کرمانKERMAN

دروازهٔ کویر لوت، باغ شاهزاده و ارگ‌های خشتی

باغ شاهزادهٔ ماهان · عکس از Diego Delso · CC BY-SA 4.0 · ویکی‌مدیا کامنز

بهترین زمانفروردین، اردیبهشت، مهر، آبان
مدت پیشنهادی۲ تا ۴ روز
هزینه سفراقتصادی
جاذبه‌های اصلی۱۱ جاذبه

کرمان را بشناسید

کرمان در حاشیهٔ غربی کویر لوت و در ارتفاعی حدود ۱۷۵۰ متر از سطح دریا بنا شده است؛ همین ارتفاع باعث می‌شود تابستان‌هایش برخلاف تصور، چندان سوزان نباشد. شهری کهن و آرام که بازار سرپوشیدهٔ طولانی، مسجد جامع دورهٔ آل‌مظفر و مجموعهٔ صفوی گنجعلی‌خان، هنوز قلب تاریخی‌اش را می‌سازند و مردمش به مهمان‌نوازی و لهجهٔ شیرین کرمانی شهره‌اند. کرمان از دیرباز بر سر راه‌های کاروانی میان سواحل خلیج فارس و شرق و مرکز ایران قرار داشت و همین جایگاه، بازارهایش را پررونق نگه داشت.

در مرکز شهر، حمام گنجعلی‌خان با کاشی‌کاری‌ها و نقاشی‌هایش یکی از زیباترین حمام‌های تاریخی ایران است و یخدان خشتی مؤیدی، گنبد سنگی جبلیه و قلعه دختر از دیدنی‌های کمتر شناخته‌شدهٔ کرمان‌اند. در حدود ۴۰ کیلومتری شهر، ماهان با باغ شاهزاده، که بخشی از ثبت جهانی «باغ ایرانی» است، و آرامگاه شاه نعمت‌الله ولی، مقصدی دلنشین برای نیم‌روز یا یک شب اقامت است. باغی سرسبز با آبشارهای پلکانی در دل کوه‌های خشک، تصویری است که از ذهن هیچ مسافری پاک نمی‌شود.

اما کرمان بیش از همه دروازهٔ کویر لوت است؛ بیابانی که در فهرست میراث طبیعی یونسکو ثبت شده و کلوت‌های غول‌آسای نزدیک شهداد، مشهورترین چهرهٔ آن‌اند. ارگ خشتی بم، که پس از زلزلهٔ سال ۱۳۸۲ همچنان در حال مرمت است، و ارگ راین هم در سفرهای یک‌روزه از کرمان در دسترس‌اند. پیش از بازگشت، سری به بازار بزنید و قاووت، کلمپه، پسته و زیرهٔ کرمان را سوغات ببرید. برای شهر و اطرافش دو روز کافی است، اما با کویر و بم، سفری سه‌چهارروزه لازم دارید.

جاذبه‌های دیدنی کرمان

از هر جاذبه خوشتان آمد، «به برنامه من اضافه کن» را بزنید؛ وقتی برنامه سفر کرمان را بسازید، حتماً در آن هست.

  1. مجموعهٔ گنجعلی‌خانGanjali Khan Complex

    تاریخی حدود ۲ ساعت مرکز شهر، میدان گنجعلی‌خان

    میدان، حمام، کاروانسرا، ضرابخانه و مسجدی که گنجعلی‌خان، حاکم کرمان در روزگار شاه عباس اول، ساخت و امروز قلب تاریخی شهر است. حمام گنجعلی‌خان با کاشی‌ها، گچ‌بری‌ها و نقاشی‌های سقفش به موزهٔ مردم‌شناسی تبدیل شده و از زیباترین حمام‌های تاریخی ایران است.

    ضرابخانهٔ قدیمی مجموعه حالا موزهٔ سکه است؛ اگر وقت دارید، آن را هم ببینید.

    روی نقشه
  2. بازار تاریخی کرمانKerman Grand Bazaar

    بازار حدود ۱٫۵ ساعت مرکز شهر

    از طولانی‌ترین بازارهای سرپوشیدهٔ ایران که بخش‌های مختلفش در دوره‌های گوناگون ساخته شده و به هم پیوسته‌اند. راسته‌هایی از فرش و پته‌دوزی تا ادویه، زیره و پسته، تصویری زنده از تجارت کهن کرمان پیش رویتان می‌گذارند.

    روی نقشه
  3. مسجد جامع کرمانJameh Mosque of Kerman

    مذهبی حدود ۱ ساعت مرکز شهر، کنار بازار

    مسجدی از دورهٔ آل‌مظفر در قرن هشتم هجری با سردر بلند و کاشی‌های معرق ظریف. حیاط بزرگ و ایوان‌های آن، با آرامش خاص خود، استراحتی دلپذیر در میانهٔ گشت در بازار است.

    روی نقشه
  4. یخدان مؤیدیMoayedi Ice House

    تاریخی حدود ۰٫۵ ساعت مرکز شهر

    یخچالی خشتی از دورهٔ قاجار با گنبدی مخروطی و بلند که در زمستان آب را یخ می‌زد و تا تابستان نگه می‌داشت. این بنا نمونه‌ای گویا از دانش اقلیمی ایرانیان در زندگی کویری است.

    روی نقشه
  5. گنبد جبلیهJabalieh Dome

    تاریخی حدود ۰٫۵ ساعت شرق شهر

    بنای سنگی هشت‌ضلعی و گنبددار در دامنهٔ کوه‌های شرق کرمان که تاریخ ساخت و کاربری‌اش هنوز محل بحث پژوهشگران است. ساختار سنگی‌اش، برخلاف بیشتر بناهای خشتی کرمان، آن را به بنایی رازآلود و متفاوت تبدیل کرده است.

    روی نقشه
  6. قلعه دخترQal'eh Dokhtar of Kerman

    قلعه حدود ۱٫۵ ساعت شرق شهر

    بقایای قلعه‌ای کهن بر فراز تپه‌ای در شرق شهر که آن را به دورهٔ ساسانی نسبت می‌دهند. بالا رفتن از تپه و تماشای منظرهٔ کرمان و کوه‌های اطراف، به‌ویژه در غروب، ارزش زحمتش را دارد.

    مسیر بالا رفتن خاکی و ناهموار است؛ کفش مناسب بپوشید.

    روی نقشه
  7. باغ شاهزادهٔ ماهانShazdeh Garden (Mahan)

    باغ حدود ۱٫۵ ساعت ماهان، اطراف شهر (حدود ۴۰ کیلومتری)

    باغی پلکانی از اواخر دورهٔ قاجار در دامنهٔ کوه که آب از بالای آن، از میان آبشارها و فواره‌ها، به سوی سردر ورودی سرازیر می‌شود. تضاد سرسبزی باغ با کوه‌های خشک اطراف، منظره‌ای فراموش‌نشدنی می‌سازد و این باغ بخشی از ثبت جهانی «باغ ایرانی» است.

    ماهان را همراه با آرامگاه شاه نعمت‌الله ولی در یک نیم‌روز ببینید.

    روی نقشه بیرون شهر؛ یک روز کامل
  8. آرامگاه شاه نعمت‌الله ولیShah Nematollah Vali Shrine

    مذهبی حدود ۱ ساعت ماهان، اطراف شهر (حدود ۴۰ کیلومتری)

    آرامگاه عارف و شاعر نامدار سده‌های هشتم و نهم هجری در ماهان، با گنبد فیروزه‌ای، مناره‌ها و حیاط‌های تودرتو که در دوره‌های مختلف تکمیل شده‌اند. فضای آرام آرامگاه، حال‌وهوای عرفانی خاصی به آن بخشیده است.

    روی نقشه بیرون شهر؛ یک روز کامل
  9. کلوت‌های شهدادShahdad Kaluts (Lut Desert)

    کویر حدود ۶ ساعت اطراف شهداد (حدود ۱۳۰ کیلومتری کرمان)

    صف‌های عظیم کلوت‌ها، تپه‌هایی که باد طی هزاران سال تراشیده و شکل قلعه‌ها و شهرهای ویران را به آن‌ها داده، در حاشیهٔ غربی کویر لوت. لوت از داغ‌ترین نقاط سطح زمین است و از سال ۱۳۹۵ در فهرست میراث طبیعی جهانی یونسکو قرار دارد. غروب و آسمان پرستارهٔ شب کلوت‌ها از تجربه‌های بی‌تکرار سفر به ایران است.

    بدون راهنمای محلی به عمق کویر نروید و در ماه‌های گرم سال، که گرما خطرناک است، برنامهٔ کویرگردی نچینید.

    روی نقشه بیرون شهر؛ یک روز کامل
  10. ارگ راینRayen Citadel

    قلعه حدود ۲ ساعت اطراف شهر (حدود ۱۰۰ کیلومتری)

    قلعه‌ای خشتی با برج‌ها و باروهای بلند در دامنهٔ کوه هزار که پس از ارگ بم، از بزرگ‌ترین بناهای خشتی ایران است. بافت درونی ارگ، شامل بخش حاکم‌نشین و خانه‌های مردم عادی، تصویری روشن از زندگی در یک شهر قلعه‌ای کهن به دست می‌دهد.

    روی نقشه بیرون شهر؛ یک روز کامل
  11. ارگ بمArg-e Bam (Bam Citadel)

    قلعه حدود ۲ ساعت اطراف شهر (حدود ۱۹۰ کیلومتری)

    ارگی که آن را بزرگ‌ترین بنای خشتی جهان می‌دانند و روزگاری شهری کامل با بارو، بازار، خانه‌ها و قلعهٔ حکومتی را در خود جای داده بود. زلزلهٔ دی‌ماه ۱۳۸۲ بخش بزرگی از آن را ویران کرد، اما مرمت ارگ ادامه دارد و «بم و منظر فرهنگی آن» در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت است.

    راین در مسیر کرمان به بم قرار دارد؛ هر دو را در یک سفر یک‌روزه ببینید.

    روی نقشه بیرون شهر؛ یک روز کامل

بهترین زمان سفر به کرمان

فروردین و اردیبهشت برای گشت در شهر و ماه‌های مهر تا آذر برای کویرگردی در لوت بهترین زمان سفر به کرمان هستند.

کرمان آب‌وهوایی خشک و معتدل‌تر از دیگر شهرهای کویری دارد؛ تابستان‌ها گرم با شب‌های خنک و زمستان‌ها سرد است، در حالی که دشت لوت در تابستان از داغ‌ترین نقاط زمین است.

فرو ارد خرد تیر مرد شهر مهر آبان آذر دی بهمن اسف

غذاهای محلی و سوغات کرمان

  • کله‌جوش: غذایی ساده و گرم از کشک، پیازداغ، گردو و نعناداغ که با نان تکه‌تکه خورده می‌شود و در خانه‌های کرمانی جای ویژه‌ای دارد.
  • بزقورمه: خوراک گرم و پرمایه کرمانی از گوشت گوسفند، نخود، کشک، سیر و نعناع داغ که با نان خورده می‌شود.
  • قاووت: پودر خوش‌عطری از دانه‌ها و مغزهای بوداده با شکر و ادویه که خشک یا با کمی آب یا شیر خورده می‌شود.
  • کلمپه: شیرینی سنتی کرمان با خمیر نرم و مغز خرما و ادویه که کنار چای عصرانه بسیار خوش‌طعم است.
  • کماج سهن: شیرینی محلی کرمان از آرد جوانهٔ گندم با طعمی نزدیک به سمنو که بیشتر در ایام نوروز پخته می‌شود.
  • خرمای مضافتی بم: خرمای نرم و تیره‌رنگ بم که از مرغوب‌ترین خرماهای ایران به شمار می‌رود.

سوغات کرمان

پستهٔ رفسنجانقاووتکلمپهزیرهٔ کرمانخرمای مضافتی بمپته‌دوزیفرش کرمان

کجا اقامت کنیم؟

مرکز شهرهتل‌ها و اقامتگاه‌های اطراف بازار و میدان گنجعلی‌خان، با دسترسی پیاده به جاذبه‌های تاریخی.
ماهاناقامتگاه‌های سنتی و بوم‌گردی در شهری کوچک و سرسبز، نزدیک به باغ شاهزاده و آرامگاه شاه نعمت‌الله ولی.
شهداداقامتگاه‌های بوم‌گردی در لبهٔ کویر لوت، مناسب کسانی که می‌خواهند غروب و شب کلوت‌ها را ببینند.

هتل‌ها و اقامتگاه‌های کرمان

هتل پارس کرمان هتل · ★★★★★ · بلوار جمهوری اسلامی
Ganj Ali Khan Tourist House هتل‌آپارتمان
ITIC Hotel هتل
Kerman hotel هتل
Tourist Inn هتل
آقارضا کرمانی مهمان‌پذیر
بومگردی کلیاس اقامتگاه سنتی · شهدا شش
خانه خرم مهمان‌پذیر

در برنامه‌ریز، هتل خودتان را از فهرست ۳۶ اقامتگاه کرمان (یا روی نقشه) انتخاب کنید و هزینه هر شب را بنویسید؛ روزها از همان‌جا شروع می‌شوند و بودجه سفر حساب می‌شود. فهرست اقامتگاه‌ها از © مشارکت‌کنندگان OpenStreetMap.

چطور به کرمان برویم؟

هواییپرواز تهران–کرمان حدود یک ساعت و نیم طول می‌کشد و ساده‌ترین راه رسیدن به کرمان است.
قطارقطار تهران–کرمان از مسیر کاشان و یزد می‌گذرد و سفری طولانی است که معمولاً به‌صورت شبانه انجام می‌شود.
جادهفاصلهٔ جاده‌ای تهران تا کرمان از مسیر یزد حدود ۱۰۰۰ کیلومتر است و با خودرو حدود ۱۱ تا ۱۲ ساعت طول می‌کشد.
رفت‌وآمد در شهرمرکز تاریخی کرمان را می‌توان پیاده دید و برای دیگر مسیرهای شهر، تاکسی و تاکسی‌های اینترنتی در دسترس‌اند. برای ماهان، راین، بم و کلوت‌ها خودروی دربست یا تور بهترین گزینه است.

نکته‌های سفر به کرمان

  • برای کلوت‌ها، بهترین زمان از اواسط پاییز تا اوایل بهار است؛ در تابستان دمای لوت خطرناک است.
  • در کویر لوت فقط با راهنمای محلی باتجربه حرکت کنید و از مسیرهای اصلی دور نشوید.
  • شب‌های کرمان، حتی در تابستان، خنک است؛ یک لباس گرم همراه داشته باشید.
  • بم و راین را در یک روز ببینید و صبح زود راه بیفتید؛ فاصله‌ها طولانی است.
  • پسته و زیره را از بازار و فروشگاه‌های معتبر بخرید و از فروشنده دربارهٔ تازگی محصول بپرسید.
  • یک شب در ماهان یا شهداد بمانید تا سفرتان به گذر شتاب‌زده از جاذبه‌ها محدود نشود.

پرسش‌های پرتکرار سفر به کرمان

کلوت‌های شهداد کجاست و چطور برویم؟

کلوت‌ها در حاشیهٔ غربی کویر لوت، چند ده کیلومتر پس از شهداد در مسیر نهبندان قرار دارند. بهتر است از کرمان یا شهداد با تور یا راهنمای محلی بروید.

فاصلهٔ ارگ بم تا کرمان چقدر است؟

بم در حدود ۱۹۰ کیلومتری جنوب شرق کرمان است و با خودرو حدود دو ساعت و نیم راه است. ارگ راین هم در همین مسیر قرار دارد.

بهترین زمان سفر به کرمان چه موقع است؟

برای شهر، بهار و پاییز و برای کویر لوت، آبان تا اسفند. تابستان کرمان به‌خاطر ارتفاعش قابل تحمل است، اما کویر در این فصل بسیار داغ است.

سوغات کرمان چیست؟

پستهٔ رفسنجان، زیره، قاووت، کلمپه و خرمای بم سوغات‌های خوراکی مشهور کرمان‌اند و پته‌دوزی و فرش کرمان از صنایع‌دستی محبوب آن هستند.

برای سفر به کرمان چند روز لازم است؟

دو روز برای شهر و ماهان کافی است، اما برای کلوت‌ها و بم دست‌کم دو روز دیگر لازم دارید؛ سفری چهارروزه تجربه‌ای کامل‌تر خواهد بود.

آخرین بازبینی این راهنما: ۱۴۰۵. ساعت کار جاذبه‌ها در تعطیلات و ماه‌های مختلف تغییر می‌کند.