کرمان را بشناسید
کرمان در حاشیهٔ غربی کویر لوت و در ارتفاعی حدود ۱۷۵۰ متر از سطح دریا بنا شده است؛ همین ارتفاع باعث میشود تابستانهایش برخلاف تصور، چندان سوزان نباشد. شهری کهن و آرام که بازار سرپوشیدهٔ طولانی، مسجد جامع دورهٔ آلمظفر و مجموعهٔ صفوی گنجعلیخان، هنوز قلب تاریخیاش را میسازند و مردمش به مهماننوازی و لهجهٔ شیرین کرمانی شهرهاند. کرمان از دیرباز بر سر راههای کاروانی میان سواحل خلیج فارس و شرق و مرکز ایران قرار داشت و همین جایگاه، بازارهایش را پررونق نگه داشت.
در مرکز شهر، حمام گنجعلیخان با کاشیکاریها و نقاشیهایش یکی از زیباترین حمامهای تاریخی ایران است و یخدان خشتی مؤیدی، گنبد سنگی جبلیه و قلعه دختر از دیدنیهای کمتر شناختهشدهٔ کرماناند. در حدود ۴۰ کیلومتری شهر، ماهان با باغ شاهزاده، که بخشی از ثبت جهانی «باغ ایرانی» است، و آرامگاه شاه نعمتالله ولی، مقصدی دلنشین برای نیمروز یا یک شب اقامت است. باغی سرسبز با آبشارهای پلکانی در دل کوههای خشک، تصویری است که از ذهن هیچ مسافری پاک نمیشود.
اما کرمان بیش از همه دروازهٔ کویر لوت است؛ بیابانی که در فهرست میراث طبیعی یونسکو ثبت شده و کلوتهای غولآسای نزدیک شهداد، مشهورترین چهرهٔ آناند. ارگ خشتی بم، که پس از زلزلهٔ سال ۱۳۸۲ همچنان در حال مرمت است، و ارگ راین هم در سفرهای یکروزه از کرمان در دسترساند. پیش از بازگشت، سری به بازار بزنید و قاووت، کلمپه، پسته و زیرهٔ کرمان را سوغات ببرید. برای شهر و اطرافش دو روز کافی است، اما با کویر و بم، سفری سهچهارروزه لازم دارید.
جاذبههای دیدنی کرمان
از هر جاذبه خوشتان آمد، «به برنامه من اضافه کن» را بزنید؛ وقتی برنامه سفر کرمان را بسازید، حتماً در آن هست.
-
مجموعهٔ گنجعلیخانGanjali Khan Complex
تاریخی حدود ۲ ساعت مرکز شهر، میدان گنجعلیخانمیدان، حمام، کاروانسرا، ضرابخانه و مسجدی که گنجعلیخان، حاکم کرمان در روزگار شاه عباس اول، ساخت و امروز قلب تاریخی شهر است. حمام گنجعلیخان با کاشیها، گچبریها و نقاشیهای سقفش به موزهٔ مردمشناسی تبدیل شده و از زیباترین حمامهای تاریخی ایران است.
ضرابخانهٔ قدیمی مجموعه حالا موزهٔ سکه است؛ اگر وقت دارید، آن را هم ببینید.
-
بازار تاریخی کرمانKerman Grand Bazaar
بازار حدود ۱٫۵ ساعت مرکز شهراز طولانیترین بازارهای سرپوشیدهٔ ایران که بخشهای مختلفش در دورههای گوناگون ساخته شده و به هم پیوستهاند. راستههایی از فرش و پتهدوزی تا ادویه، زیره و پسته، تصویری زنده از تجارت کهن کرمان پیش رویتان میگذارند.
-
مسجد جامع کرمانJameh Mosque of Kerman
مذهبی حدود ۱ ساعت مرکز شهر، کنار بازارمسجدی از دورهٔ آلمظفر در قرن هشتم هجری با سردر بلند و کاشیهای معرق ظریف. حیاط بزرگ و ایوانهای آن، با آرامش خاص خود، استراحتی دلپذیر در میانهٔ گشت در بازار است.
-
یخدان مؤیدیMoayedi Ice House
تاریخی حدود ۰٫۵ ساعت مرکز شهریخچالی خشتی از دورهٔ قاجار با گنبدی مخروطی و بلند که در زمستان آب را یخ میزد و تا تابستان نگه میداشت. این بنا نمونهای گویا از دانش اقلیمی ایرانیان در زندگی کویری است.
-
گنبد جبلیهJabalieh Dome
تاریخی حدود ۰٫۵ ساعت شرق شهربنای سنگی هشتضلعی و گنبددار در دامنهٔ کوههای شرق کرمان که تاریخ ساخت و کاربریاش هنوز محل بحث پژوهشگران است. ساختار سنگیاش، برخلاف بیشتر بناهای خشتی کرمان، آن را به بنایی رازآلود و متفاوت تبدیل کرده است.
-
قلعه دخترQal'eh Dokhtar of Kerman
قلعه حدود ۱٫۵ ساعت شرق شهربقایای قلعهای کهن بر فراز تپهای در شرق شهر که آن را به دورهٔ ساسانی نسبت میدهند. بالا رفتن از تپه و تماشای منظرهٔ کرمان و کوههای اطراف، بهویژه در غروب، ارزش زحمتش را دارد.
مسیر بالا رفتن خاکی و ناهموار است؛ کفش مناسب بپوشید.
-
باغ شاهزادهٔ ماهانShazdeh Garden (Mahan)
باغ حدود ۱٫۵ ساعت ماهان، اطراف شهر (حدود ۴۰ کیلومتری)باغی پلکانی از اواخر دورهٔ قاجار در دامنهٔ کوه که آب از بالای آن، از میان آبشارها و فوارهها، به سوی سردر ورودی سرازیر میشود. تضاد سرسبزی باغ با کوههای خشک اطراف، منظرهای فراموشنشدنی میسازد و این باغ بخشی از ثبت جهانی «باغ ایرانی» است.
ماهان را همراه با آرامگاه شاه نعمتالله ولی در یک نیمروز ببینید.
روی نقشه بیرون شهر؛ یک روز کامل -
آرامگاه شاه نعمتالله ولیShah Nematollah Vali Shrine
مذهبی حدود ۱ ساعت ماهان، اطراف شهر (حدود ۴۰ کیلومتری)آرامگاه عارف و شاعر نامدار سدههای هشتم و نهم هجری در ماهان، با گنبد فیروزهای، منارهها و حیاطهای تودرتو که در دورههای مختلف تکمیل شدهاند. فضای آرام آرامگاه، حالوهوای عرفانی خاصی به آن بخشیده است.
روی نقشه بیرون شهر؛ یک روز کامل -
کلوتهای شهدادShahdad Kaluts (Lut Desert)
کویر حدود ۶ ساعت اطراف شهداد (حدود ۱۳۰ کیلومتری کرمان)صفهای عظیم کلوتها، تپههایی که باد طی هزاران سال تراشیده و شکل قلعهها و شهرهای ویران را به آنها داده، در حاشیهٔ غربی کویر لوت. لوت از داغترین نقاط سطح زمین است و از سال ۱۳۹۵ در فهرست میراث طبیعی جهانی یونسکو قرار دارد. غروب و آسمان پرستارهٔ شب کلوتها از تجربههای بیتکرار سفر به ایران است.
بدون راهنمای محلی به عمق کویر نروید و در ماههای گرم سال، که گرما خطرناک است، برنامهٔ کویرگردی نچینید.
روی نقشه بیرون شهر؛ یک روز کامل -
ارگ راینRayen Citadel
قلعه حدود ۲ ساعت اطراف شهر (حدود ۱۰۰ کیلومتری)قلعهای خشتی با برجها و باروهای بلند در دامنهٔ کوه هزار که پس از ارگ بم، از بزرگترین بناهای خشتی ایران است. بافت درونی ارگ، شامل بخش حاکمنشین و خانههای مردم عادی، تصویری روشن از زندگی در یک شهر قلعهای کهن به دست میدهد.
روی نقشه بیرون شهر؛ یک روز کامل -
ارگ بمArg-e Bam (Bam Citadel)
قلعه حدود ۲ ساعت اطراف شهر (حدود ۱۹۰ کیلومتری)ارگی که آن را بزرگترین بنای خشتی جهان میدانند و روزگاری شهری کامل با بارو، بازار، خانهها و قلعهٔ حکومتی را در خود جای داده بود. زلزلهٔ دیماه ۱۳۸۲ بخش بزرگی از آن را ویران کرد، اما مرمت ارگ ادامه دارد و «بم و منظر فرهنگی آن» در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت است.
راین در مسیر کرمان به بم قرار دارد؛ هر دو را در یک سفر یکروزه ببینید.
روی نقشه بیرون شهر؛ یک روز کامل
بهترین زمان سفر به کرمان
فروردین و اردیبهشت برای گشت در شهر و ماههای مهر تا آذر برای کویرگردی در لوت بهترین زمان سفر به کرمان هستند.
کرمان آبوهوایی خشک و معتدلتر از دیگر شهرهای کویری دارد؛ تابستانها گرم با شبهای خنک و زمستانها سرد است، در حالی که دشت لوت در تابستان از داغترین نقاط زمین است.
غذاهای محلی و سوغات کرمان
- کلهجوش: غذایی ساده و گرم از کشک، پیازداغ، گردو و نعناداغ که با نان تکهتکه خورده میشود و در خانههای کرمانی جای ویژهای دارد.
- بزقورمه: خوراک گرم و پرمایه کرمانی از گوشت گوسفند، نخود، کشک، سیر و نعناع داغ که با نان خورده میشود.
- قاووت: پودر خوشعطری از دانهها و مغزهای بوداده با شکر و ادویه که خشک یا با کمی آب یا شیر خورده میشود.
- کلمپه: شیرینی سنتی کرمان با خمیر نرم و مغز خرما و ادویه که کنار چای عصرانه بسیار خوشطعم است.
- کماج سهن: شیرینی محلی کرمان از آرد جوانهٔ گندم با طعمی نزدیک به سمنو که بیشتر در ایام نوروز پخته میشود.
- خرمای مضافتی بم: خرمای نرم و تیرهرنگ بم که از مرغوبترین خرماهای ایران به شمار میرود.
سوغات کرمان
کجا اقامت کنیم؟
هتلها و اقامتگاههای کرمان
در برنامهریز، هتل خودتان را از فهرست ۳۶ اقامتگاه کرمان (یا روی نقشه) انتخاب کنید و هزینه هر شب را بنویسید؛ روزها از همانجا شروع میشوند و بودجه سفر حساب میشود. فهرست اقامتگاهها از © مشارکتکنندگان OpenStreetMap.
چطور به کرمان برویم؟
نکتههای سفر به کرمان
- برای کلوتها، بهترین زمان از اواسط پاییز تا اوایل بهار است؛ در تابستان دمای لوت خطرناک است.
- در کویر لوت فقط با راهنمای محلی باتجربه حرکت کنید و از مسیرهای اصلی دور نشوید.
- شبهای کرمان، حتی در تابستان، خنک است؛ یک لباس گرم همراه داشته باشید.
- بم و راین را در یک روز ببینید و صبح زود راه بیفتید؛ فاصلهها طولانی است.
- پسته و زیره را از بازار و فروشگاههای معتبر بخرید و از فروشنده دربارهٔ تازگی محصول بپرسید.
- یک شب در ماهان یا شهداد بمانید تا سفرتان به گذر شتابزده از جاذبهها محدود نشود.
پرسشهای پرتکرار سفر به کرمان
کلوتهای شهداد کجاست و چطور برویم؟
کلوتها در حاشیهٔ غربی کویر لوت، چند ده کیلومتر پس از شهداد در مسیر نهبندان قرار دارند. بهتر است از کرمان یا شهداد با تور یا راهنمای محلی بروید.
فاصلهٔ ارگ بم تا کرمان چقدر است؟
بم در حدود ۱۹۰ کیلومتری جنوب شرق کرمان است و با خودرو حدود دو ساعت و نیم راه است. ارگ راین هم در همین مسیر قرار دارد.
بهترین زمان سفر به کرمان چه موقع است؟
برای شهر، بهار و پاییز و برای کویر لوت، آبان تا اسفند. تابستان کرمان بهخاطر ارتفاعش قابل تحمل است، اما کویر در این فصل بسیار داغ است.
سوغات کرمان چیست؟
پستهٔ رفسنجان، زیره، قاووت، کلمپه و خرمای بم سوغاتهای خوراکی مشهور کرماناند و پتهدوزی و فرش کرمان از صنایعدستی محبوب آن هستند.
برای سفر به کرمان چند روز لازم است؟
دو روز برای شهر و ماهان کافی است، اما برای کلوتها و بم دستکم دو روز دیگر لازم دارید؛ سفری چهارروزه تجربهای کاملتر خواهد بود.
آخرین بازبینی این راهنما: ۱۴۰۵. ساعت کار جاذبهها در تعطیلات و ماههای مختلف تغییر میکند.