سفر به کویر؛ راهنمای مقصدهای کویری ایران، بهترین فصل و ایمنی
· ۷ دقیقه مطالعه
شب کویر را کسی که یک بار دیده باشد فراموش نمیکند: سکوتی که صدای قدمهای خودتان را بلند میکند و آسمانی که تا افق پر از ستاره است. سفر به کویر در ایران دور از دسترس نیست؛ دشت کویر و کویر لوت دو بیابان بزرگ کشورند و یزد درست میان این دو ساخته شده است.
در این راهنما مقصدهای کویری را از یزد و کاشان تا کرمان، ورزنه و چابهار میبینید و میخوانید کی بروید، چطور ایمن بمانید و چه چیزهایی همراه داشته باشید.
یزد: شهر خشتی میان دو کویر
یزد بهترین جا برای دیدن این است که مردم چطور قرنها در کویر زندگی کردهاند. بافت تاریخی شهر با کوچههای خشتی، ساباطها و بادگیرها در سال ۱۳۹۶ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد و قناتها، آبانبارها و یخچالهای خشتیاش نشان میدهند آب و خنکی چطور به دل کویر میرسید. غروب را روی بام یک اقامتگاه سنتی تماشا کنید؛ آسمان صاف کویر و نسیم خنک شب، بخشی از تجربه یزد است.
- میبد: قلعه خشتی نارین، چاپارخانه، یخچال، کبوترخانه و کارگاههای زیلوبافی و سفالگری.
- خرانق: روستایی خشتی و نیمهمتروک با خانههای پلکانی روی تپه، منار جنبان و کاروانسرای قدیمی که منظره غروبش محبوب عکاسان است.
میبد و خرانق را در یک مسیر یکروزه ببینید. برای برنامه شهر، سفر دوروزه به یزد و راهنمای سفر به یزد را بخوانید.
کاشان و کویر مرنجاب
کویر مرنجاب در شمال شرق آران و بیدگل، پهنهای از تپههای شنی و دشتهای کویری است با کاروانسرایی از دوره صفوی و دریاچه نمکی که هنگام غروب میدرخشد. آسمان پرستاره شبهایش از بهترین تجربههای کویرگردی نزدیک تهران است؛ کاشان در حدود ۲۴۰ کیلومتری تهران و حدود ۳ ساعت راه است.
مسیر اصلی تا کاروانسرا مشخص است، اما بخشی از آن خاکی است و گم شدن یا گیر کردن در ماسه دور از انتظار نیست. با تور یا راهنمای محلی بروید و اگر میخواهید شب را در کویر بمانید، اقامت را از پیش هماهنگ کنید. خود کاشان هم با خانههای گودالباغچهای و بادگیرهایش نمونه خوبی از معماری کویری است؛ جزئیات را در راهنمای سفر به کاشان ببینید.
کرمان و کلوتهای شهداد در کویر لوت
کلوتها صفهای عظیم تپههاییاند که باد در طول هزاران سال تراشیده و شکل قلعهها و شهرهای ویران به آنها داده است. این منظره در حاشیه غربی کویر لوت قرار دارد؛ بیابانی که از داغترین نقاط سطح زمین است و از سال ۱۳۹۵ میراث طبیعی جهانی یونسکو به شمار میرود.
- مسیر: کلوتها چند ده کیلومتر بعد از شهداد، در مسیر نهبندان قرار دارند. از کرمان یا شهداد با تور یا راهنمای محلی بروید.
- اقامت: اقامتگاههای بومگردی شهداد در لبه کویر برای دیدن غروب و شب کلوتها مناسباند و ماهان، با باغ شاهزاده، هم گزینه آرامی برای یک شب است.
- هوای شهر: خود کرمان در ارتفاع حدود ۱۷۵۰ متری است و شبهایش حتی در تابستان خنک است.
فاصلهها و بقیه دیدنیها، مثل ارگ بم، در راهنمای سفر به کرمان آمده است.
ورزنه و چابهار: کویر کنار تالاب و دریا
ورزنه
ورزنه شهری کوچک در شرق اصفهان است که با تپههای شنی، دریاچه نمک و تالاب گاوخونی، جایی که زایندهرود به پایان میرسد، نزدیکترین تجربه کویر به اصفهان است. زنان ورزنه با چادرهای سفیدشان شناخته میشوند و غروب روی تپههای شنی تماشایی است. برای رفتن به تپهها و تالاب با راهنمای محلی هماهنگ کنید.
چابهار
در چابهار کویر به دریا میرسد. در ساحل درک تپههای شنی بیابان تا لب دریای عمان پیش آمدهاند و کوههای مریخی، در حدود ۴۰ کیلومتری شهر، با شیارها و رنگهای قهوهای و نارنجی منظرهای شبیه سطح مریخ ساختهاند. اینجا هم تنها نروید، با راهنما یا راننده محلی و نزدیک غروب بروید و پیش از تاریکی برگردید. پیش از حرکت باک را پر کنید؛ فاصله جایگاههای سوخت در این مسیرها زیاد است. بقیه نکتهها در راهنمای سفر به چابهار آمده است.
بهترین فصل سفر به کویر
قاعده کلی ساده است: پاییز تا اوایل بهار. در ماههای گرم سال، گرمای کویر، بهویژه در لوت، خطرناک است.
| مقصد | بهترین زمان | چه زمانی نروید |
|---|---|---|
| یزد و خرانق | فروردین، اردیبهشت، آبان و آذر | تابستان بسیار گرم |
| کاشان و مرنجاب | بهار، و مهر و آبان | تابستان |
| کلوتهای شهداد | آبان تا اسفند | ماههای گرم سال |
| ورزنه | بهار و پاییز | گرمای تابستان |
| چابهار | آبان تا اسفند | تابستان مرطوب |
زمستان روزهای آفتابی و دلپذیری دارد، اما شبهایش بسیار سرد است. برای دیدن ستارهها، شبهایی را انتخاب کنید که ماه دیرتر طلوع میکند یا هلال باریکی دارد. ایدههای بیشتر برای این فصل را در سفر پاییزی در ایران بخوانید.
ایمنی در کویر: قانونهایی که نباید شکست
- هرگز تنها به عمق کویر نروید. فقط با راهنمای محلی باتجربه حرکت کنید و از مسیرهای اصلی دور نشوید.
- مسیر و ساعت بازگشت را به کسی بگویید. در عمق کویر ممکن است آنتن تلفن همراه نداشته باشید؛ نقشه آفلاین هم همراه داشته باشید.
- آب بیشتر از نیاز ببرید. هوای کویر خشک است و بدن زودتر از آنچه حس میکنید آب از دست میدهد؛ حتی برای یک عصر کوتاه آب کافی همراه داشته باشید.
- با خودروی مناسب بروید. خودروهای معمولی در ماسه گیر میکنند؛ برای مسیرهای شنی خودروی مناسب و راننده آشنا به منطقه لازم است. باک پر و لاستیک زاپاس را هم فراموش نکنید.
- شبها را جدی بگیرید. اختلاف دمای شب و روز در کویر زیاد است و حتی در بهار شبها سرد است. در تاریکی هم بیرون از مسیر رانندگی نکنید.
- مراقب جانوران باشید. پیش از پوشیدن کفش آن را بتکانید و دستتان را زیر سنگها نبرید.
- کویر را تمیز نگه دارید. زبالهها را با خودتان برگردانید و چیزی از طبیعت برندارید.
چه ببریم و شب را کجا بمانیم
- لباس گرم لایهای، کاپشن و کلاه بافتنی برای شب.
- کلاه لبهدار، عینک آفتابی و کرم ضدآفتاب برای روز.
- شال یا دستمال برای باد و شن.
- کفش بسته و راحت که در ماسه راه رفتن را آسان کند.
- آب کافی و خوراکی پرانرژی.
- چراغقوه یا چراغ پیشانی، پاوربانک و کیسه زباله.
- جعبه کمکهای اولیه و داروهای شخصی.
- سهپایه دوربین، اگر میخواهید از آسمان شب عکس بگیرید.
برای شب ماندن، اقامتگاههای سنتی بافت تاریخی یزد و کاشان، بومگردیهای شهداد و ماهان، و اقامت از پیش هماهنگشده در مرنجاب گزینههای اصلیاند.
جمعبندی
سفر به کویر در ایران از یزد و کاشان شروع میشود و تا کلوتهای لوت و ساحلهای شنی چابهار ادامه دارد. پاییز تا اوایل بهار بروید، هرگز تنها به عمق کویر نزنید و آب و لباس گرم کافی همراه داشته باشید. همه مقصدهای کویری را در صفحه مقصدهای کویری ایران ببینید. در برنامهریز سفر هم اگر علاقه «طبیعت» را انتخاب کنید، جاذبههایی مثل کویر مرنجاب و کلوتها در برنامه اولویت میگیرند و میتوانید هر کدام را با «به برنامه من اضافه کن» در صفحه مقصد، حتماً در برنامه بگذارید.
پرسشهای پرتکرار
بهترین زمان سفر به کویر چه موقع است؟
بهترین زمان کویرگردی در ایران از اواسط پاییز تا اوایل بهار است. در ماههای گرم سال گرمای کویر، بهویژه در لوت، خطرناک است و در زمستان هم شبها بسیار سرد میشود.
برای کویرگردی نزدیک تهران کجا برویم؟
کویر مرنجاب در نزدیکی کاشان از بهترین گزینههاست. کاشان حدود ۳ ساعت با تهران فاصله دارد و از آنجا میتوانید با تور یا راهنمای محلی به مرنجاب بروید.
آیا رفتن به کویر بدون راهنما امن است؟
رفتن به عمق کویر بدون راهنمای محلی امن نیست، چون گم شدن یا گیر کردن در ماسه دور از انتظار است. حتی در مسیرهای شناختهشده مثل مرنجاب بهتر است با تور یا راهنما بروید.
کلوتهای شهداد کجاست؟
کلوتها در حاشیه غربی کویر لوت، چند ده کیلومتر بعد از شهداد در مسیر نهبندان قرار دارند. بهتر است از کرمان یا شهداد با تور یا راهنمای محلی بروید.