اصفهان را بشناسید
اصفهان را از قدیم «نصف جهان» خواندهاند و کمتر مسافری است که پس از دیدنش این لقب را اغراق بداند. شهر در دورهٔ صفوی، بهویژه از زمانی که شاه عباس اول پایتخت را به اینجا آورد، به یکی از باشکوهترین شهرهای جهان اسلام تبدیل شد و بسیاری از آثار آن دوران هنوز سرپا و زندهاند. زایندهرود از میان شهر میگذرد و پلهای تاریخیاش، دو نیمهٔ اصفهان را به هم پیوند میدهند. اصفهان شهری است که در آن میشود هنر ایرانی را نه فقط در موزه، که در کوچه و بازار و زندگی روزمرهٔ مردم دید.
قلب اصفهان میدان نقش جهان است؛ میدانی که مسجد امام، مسجد شیخ لطفالله، کاخ عالیقاپو و سردر بازار قیصریه دورتادورش را گرفتهاند و همراه با مسجد جامع عتیق و باغ چهلستون در فهرست میراث جهانی یونسکو جای دارد. کاشیهای فیروزهای، گنبدهای بلند و ایوانهای باشکوه این بناها، تصویری از اوج هنر صفوی ساختهاند که در کمتر شهری از جهان نظیرش را میتوان دید. کنار اینها، پلهای تاریخی زایندهرود مثل سیوسهپل و پل خواجو، کلیساهای ارمنی محلهٔ جلفا و خانهها و مدرسههای قدیمی، شهری ساختهاند که هر گوشهاش درسی از معماری ایرانی است.
اصفهان فقط شهر بناهای تاریخی نیست؛ کارگاههای میناکاری، قلمزنی و خاتمسازی هنوز در اطراف میدان فعالاند و عصرها خانوادهها کنار رودخانه و در پارکها قدم میزنند. بریانی داغ، خورش ماست، گز و پولکی هم بخشی از خاطرهٔ هر سفری به این شهرند. برای دیدن اصفهان دستکم سه روز وقت بگذارید و اگر فرصت دارید، یک روز هم به ورزنه و کویرهای شرق آن بروید تا روی دیگری از این سرزمین را ببینید.
جاذبههای دیدنی اصفهان
از هر جاذبه خوشتان آمد، «به برنامه من اضافه کن» را بزنید؛ وقتی برنامه سفر اصفهان را بسازید، حتماً در آن هست.
-
میدان نقش جهانNaqsh-e Jahan Square
تاریخی حدود ۲٫۵ ساعت مرکز شهریونسکویکی از بزرگترین میدانهای تاریخی جهان که در دورهٔ شاه عباس اول شکل گرفت و از سال ۱۳۵۸ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت است. چهار بنای شاخص دورتادور میدان، حجرههای صنایعدستی و درشکهسواری عصرگاهی، اینجا را به نقطهٔ شروع هر سفری به اصفهان تبدیل کرده است.
یک بار در روز و یک بار پس از غروب به میدان بیایید؛ نورپردازی شبانه چهرهٔ دیگری از آن نشان میدهد.
-
مسجد امام (مسجد شاه)Shah Mosque (Imam Mosque)
مذهبی حدود ۱٫۵ ساعت ضلع جنوبی میدان نقش جهانشاهکار معماری صفوی در ضلع جنوبی میدان با گنبد فیروزهای، کاشیهای هفترنگ و سردری که بنای مسجد پشت آن به سمت قبله چرخیده است. پژواک صدا زیر گنبد بزرگ مسجد از تجربههای شنیدنی این بناست.
روی سنگ سیاه زیر مرکز گنبد بایستید و دست بزنید تا پژواک چندبارهٔ صدا را بشنوید.
-
مسجد شیخ لطفاللهSheikh Lotfollah Mosque
مذهبی حدود ۱ ساعت ضلع شرقی میدان نقش جهانمسجدی کوچک و بیمناره در ضلع شرقی میدان که برای خاندان سلطنتی ساخته شد و گنبد کرمرنگش در ساعتهای مختلف روز رنگ عوض میکند. در داخل، نوری که از پنجرهها میتابد نقش دم طاووس را در مرکز گنبد به نمایش میگذارد.
-
کاخ عالیقاپوAli Qapu Palace
کاخ حدود ۱ ساعت ضلع غربی میدان نقش جهانکاخ ششطبقهٔ صفوی در ضلع غربی میدان که شاه عباس از ایوان ستوندارش مراسم و بازی چوگان را تماشا میکرد. تالار موسیقی طبقهٔ بالا با گچبریهای مشبکی که شکل ظرفها را دارند، از زیباترین فضاهای داخلی اصفهان است.
پلهها باریک و تندند، اما منظرهٔ میدان از ایوان ارزش بالا رفتن را دارد.
-
مسجد جامع عتیقJameh Mosque of Isfahan
مذهبی حدود ۱٫۵ ساعت بافت قدیم، کنار میدان عتیقمسجدی با بیش از هزار سال قدمت که هر دوره از تاریخ ایران نشانی از خود در آن گذاشته و به همین دلیل آن را موزهٔ معماری اسلامی ایران میدانند. گنبدهای سلجوقی نظامالملک و تاجالملک و محراب گچبری اولجایتو از نفیسترین بخشهای آناند و این مسجد در سال ۱۳۹۱ به فهرست میراث جهانی پیوست.
از میدان نقش جهان از میان راستههای بازار تا مسجد پیاده بیایید؛ مسیر خودش بخشی از تماشای شهر است.
-
باغ چهلستونChehel Sotoun Garden
باغ حدود ۱ ساعت مرکز شهر، نزدیک میدان نقش جهانکوشک صفوی میان باغی ایرانی که بیست ستون چوبی ایوانش در آینهٔ حوض، چهل ستون دیده میشوند. نقاشیهای دیواری بزرگ تالار، از پذیراییهای درباری تا نبرد چالدران، پنجرهای به تاریخ و هنر صفوی است و باغ آن بخشی از ثبت جهانی «باغ ایرانی» است.
-
سیوسهپلSi-o-se Pol (Allahverdi Khan Bridge)
تاریخی حدود ۱ ساعت مرکز شهر، انتهای خیابان چهارباغپل اللهوردیخان با سیوسه دهانه، طولانیترین پل تاریخی زایندهرود و یکی از نمادهای اصفهان است. قدمزدن روی راهروهای طاقدارش در غروب، بهخصوص وقتی رودخانه آب دارد، از خاطرهانگیزترین لحظههای سفر است.
-
پل خواجوKhaju Bridge
تاریخی حدود ۱ ساعت کنار زایندهرود، شرق سیوسهپلپلی که در زمان شاه عباس دوم ساخته شد و هم گذرگاه است و هم بندی برای تنظیم آب رودخانه. شاهنشین میانهٔ پل و پلههای سنگی کنار آب، پاتوق عصرگاهی اصفهانیهاست و گاه صدای آواز زیر طاقهایش میپیچد.
از سیوسهپل تا پل خواجو را در کنار رودخانه پیاده بروید؛ پیادهروی کوتاه و دلنشینی است.
-
محلهٔ جلفا و کلیسای وانکNew Julfa and Vank Cathedral
مذهبی حدود ۲ ساعت جنوب زایندهرود، جلفامحلهٔ ارمنینشین اصفهان که شاه عباس اول ارمنیان جلفا را در آن ساکن کرد. کلیسای وانک با نقاشیهای دیواری پرکار و موزهاش دیدنیترین بنای محله است و کوچههای اطراف با کافهها و فضای آرامشان، برای پیادهروی عصرگاهی عالیاند.
-
بازار بزرگ و سردر قیصریهGrand Bazaar of Isfahan
بازار حدود ۲ ساعت شمال میدان نقش جهانبازاری سرپوشیده که از سردر قیصریه در شمال میدان نقش جهان آغاز میشود و تا نزدیکی مسجد جامع ادامه دارد. راستههای مسگرها، فرشفروشها و ادویهفروشها و سراهای قدیمیاش، برای خرید صنایعدستی و دیدن زندگی روزمرهٔ شهر بهترین جاست.
-
منارجنبان و آتشگاهMonar Jonban and Atashgah
تاریخی حدود ۱٫۵ ساعت غرب اصفهان، کارلادانآرامگاهی از دورهٔ ایلخانی با دو منار که با تکان دادن یکی، دیگری هم میلرزد؛ پدیدهای که سالهاست مسافران را شگفتزده میکند. در نزدیکی آن، بقایای آتشگاه ساسانی اصفهان بر فراز تپهای قرار دارد که از بالایش منظرهٔ غرب شهر پیداست.
تکان دادن منارها فقط در زمانهای مشخص و به دست مسئولان بنا انجام میشود.
-
ورزنه و تالاب گاوخونیVarzaneh and Gavkhouni Wetland
کویر حدود ۶ ساعت اطراف شهر (حدود ۱۰۰ کیلومتری)شهری کوچک در شرق اصفهان که با تپههای شنی، دریاچهٔ نمک و تالاب گاوخونی، پایان راه زایندهرود، نزدیکترین تجربهٔ کویر به اصفهان است. زنان ورزنه با چادرهای سفیدشان شناخته میشوند و غروب روی تپههای شنی، تماشایی است.
برای رفتن به تپههای شنی و تالاب با راهنمای محلی هماهنگ کنید و در گرمای تابستان این سفر را کنار بگذارید.
روی نقشه بیرون شهر؛ یک روز کامل
بهترین زمان سفر به اصفهان
فروردین، اردیبهشت، مهر و آبان بهترین زمان سفر به اصفهاناند؛ هوا ملایم است و قدمزدن در میدان و کنار زایندهرود لذتبخش.
اصفهان آبوهوایی خشک و نیمهبیابانی دارد؛ تابستانها روزهای گرم و شبهای خنکتر و زمستانها هوایی سرد و بیشتر آفتابی دارد.
غذاهای محلی و سوغات اصفهان
- بریانی: غذای امضای اصفهان؛ گوشت و جگر سفید گوسفند که چرخ و پخته میشود و روی نان داغ، همراه با سبزی و دوغ سرو میشود.
- خورش ماست: خوراکی شیرین و خنک از ماست، گوشت ریشریششده، شکر و زعفران که بیشتر بهعنوان دسر یا پیشغذا در مهمانیهای اصفهانی سرو میشود.
- گز: شیرینی مشهور اصفهان از سفیدهٔ تخممرغ، شکر، گلاب و پسته یا بادام که با شیرهٔ گزانگبین مزهٔ خاص خود را میگیرد.
- پولکی: شیرینی نازک و ترد از شکر و زعفران که کنار چای، شیرینترین همراه عصرهای اصفهان است.
سوغات اصفهان
کجا اقامت کنیم؟
هتلها و اقامتگاههای اصفهان
در برنامهریز، هتل خودتان را از فهرست ۴۰ اقامتگاه اصفهان (یا روی نقشه) انتخاب کنید و هزینه هر شب را بنویسید؛ روزها از همانجا شروع میشوند و بودجه سفر حساب میشود. فهرست اقامتگاهها از © مشارکتکنندگان OpenStreetMap.
چطور به اصفهان برویم؟
نکتههای سفر به اصفهان
- پیش از سفر از جاری بودن آب زایندهرود باخبر شوید؛ در سالهای اخیر رودخانه بیشتر ماهها خشک بوده و فقط در دورههای رهاسازی آب جریان دارد.
- برای عکاسی در مسجد امام و مسجد شیخ لطفالله، ساعتهای اول صبح خلوتترند.
- پیش از خرید صنایعدستی گرانقیمت، چند کارگاه و فروشگاه را مقایسه کنید و از اصالت کار بپرسید.
- گز را از قنادیهای معتبر بخرید و دور از گرما نگه دارید تا تازه بماند.
- در نوروز اصفهان از شلوغترین شهرهای ایران است؛ اقامت را از هفتهها قبل رزرو کنید.
- عصرها از میدان نقش جهان تا پل خواجو پیادهروی کنید؛ این مسیر بهترین چهرهٔ اصفهان را نشان میدهد.
پرسشهای پرتکرار سفر به اصفهان
برای دیدن اصفهان چند روز لازم است؟
سه روز برای دیدن میدان نقش جهان، مسجد جامع، پلها، چهلستون و جلفا کافی است. اگر میخواهید به ورزنه یا ابیانه هم سر بزنید، یک روز دیگر اضافه کنید.
آیا زایندهرود همیشه آب دارد؟
نه؛ در سالهای اخیر رودخانه بیشتر وقتها خشک بوده و آب فقط در دورههای رهاسازی جریان پیدا میکند. پلها حتی بدون آب هم دیدنیاند، اما با رودخانهٔ پرآب حالوهوای دیگری دارند.
بهترین زمان سفر به اصفهان چه زمانی است؟
فروردین، اردیبهشت، مهر و آبان؛ هوا معتدل است و میتوان ساعتها در میدان و کنار پلها قدم زد. نوروز زیباست، اما شلوغترین زمان سال هم هست.
سوغات اصفهان چیست؟
گز و پولکی مشهورترین سوغاتهای خوراکیاند و از صنایعدستی میتوان میناکاری، قلمزنی، خاتم و پارچههای قلمکار را نام برد.
کدام جاذبههای اصفهان در شب دیدنیترند؟
میدان نقش جهان با نورپردازی شبانه، سیوسهپل، پل خواجو و کوچههای جلفا در شب حالوهوای خاصی دارند.
آخرین بازبینی این راهنما: ۱۴۰۵. ساعت کار جاذبهها در تعطیلات و ماههای مختلف تغییر میکند.