مجموعه بازار تاریخی تبریز، تبریز
استان آذربایجان شرقی شمال‌غرب۲ اثر ثبت جهانی یونسکو

سفر به تبریزTABRIZ

شهر اولین‌ها؛ بازار ثبت جهانی، خانه‌های قاجاری و ائل‌گلی

مجموعه بازار تاریخی تبریز · عکس از Alireza abbasiyan · CC BY-SA 4.0 · ویکی‌مدیا کامنز

بهترین زماناردیبهشت، خرداد، تیر، مرداد
مدت پیشنهادی۲ تا ۴ روز
هزینه سفرمتوسط
جاذبه‌های اصلی۱۱ جاذبه

تبریز را بشناسید

تبریز، مرکز استان آذربایجان شرقی و بزرگ‌ترین شهر شمال‌غرب ایران، قرن‌ها یکی از مهم‌ترین شهرهای کشور بوده است. این شهر در دوره‌هایی پایتخت ایلخانان، قراقویونلوها، آق‌قویونلوها و نخستین سال‌های صفویه بود و در عصر قاجار ولیعهدنشین ایران شد. تبریز بارها با زلزله‌های ویرانگر روبه‌رو شد، اما هر بار دوباره برخاست و امروز شهری بزرگ، پویا و صنعتی است که روح سنتی‌اش را هم حفظ کرده است. همین گذشته پربار، شهری ساخته که هر گوشه‌اش ردی از تاریخ دارد و مردمش به مهمان‌نوازی و پاکیزگی شهره‌اند.

نگین تبریز، مجموعه بازار تاریخی آن است که در سال ۲۰۱۰ میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد؛ شبکه‌ای از راسته‌ها، تیمچه‌ها، سراها و کاروانسراهای آجری که هنوز هم زنده و پرکار است. مسجد کبود با کاشی‌های فیروزه‌ای‌اش، ارگ علیشاه، خانه مشروطه و موزه قاجار هم در فاصله‌ای نه‌چندان دور از بازار قرار دارند و می‌شود بیشترشان را پیاده دید. در محله‌های قدیمی هم خانه‌های قاجاری مرمت‌شده‌ای با حیاط‌های پرگل و پنجره‌های ارسی رنگی پراکنده‌اند که دیدنشان را نباید از دست داد.

تبریز را «شهر اولین‌ها» هم می‌نامند، چون بسیاری از نوآوری‌های دوران جدید ایران، از نخستین چاپخانه‌ها تا نخستین مدرسه‌های به سبک نو، از همین‌جا آغاز شد. عصرها خانواده‌ها در اطراف استخر ائل‌گلی قدم می‌زنند و غذاهایی مثل کوفته تبریزی و شیرینی‌هایی مثل قرابیه، سفر را خوش‌طعم‌تر می‌کنند. از تبریز می‌توانید به روستای صخره‌ای کندوان، صومعه سن‌استپانوس در کنار رود ارس و دیگر شگفتی‌های آذربایجان سفر کنید و هر بار با چهره تازه‌ای از این سرزمین کهن آشنا شوید.

جاذبه‌های دیدنی تبریز

از هر جاذبه خوشتان آمد، «به برنامه من اضافه کن» را بزنید؛ وقتی برنامه سفر تبریز را بسازید، حتماً در آن هست.

  1. مجموعه بازار تاریخی تبریزTabriz Historic Bazaar Complex

    بازار حدود ۳ ساعت مرکز شهریونسکو

    یکی از بزرگ‌ترین و کامل‌ترین بازارهای سرپوشیده جهان و از مهم‌ترین بازارهای جاده ابریشم که در سال ۲۰۱۰ میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. تیمچه مظفریه با حجره‌های فرش، تیمچه امیر با طلافروشی‌ها و سقف‌های آجری بلند راسته‌ها، شما را ساعت‌ها سرگرم می‌کنند.

    بیشتر حجره‌ها جمعه‌ها و روزهای تعطیل بسته‌اند؛ برای دیدن بازار زنده، روزهای کاری بروید.

    روی نقشه
  2. مسجد کبودBlue Mosque

    مذهبی حدود ۱ ساعت مرکز شهر

    مسجدی از دوره قراقویونلوها که به خاطر کاشی‌کاری معرق لاجوردی و فیروزه‌ای بی‌نظیرش به «فیروزه اسلام» معروف است. بخش‌هایی از بنا در زلزله‌های تاریخی فرو ریخت و مرمت شد، اما کاشی‌های باقی‌مانده هنوز از ظریف‌ترین نمونه‌های هنر ایرانی‌اند.

    روی نقشه
  3. خانه مشروطهConstitution House

    موزه حدود ۱ ساعت مرکز شهر، نزدیک بازار

    خانه‌ای قاجاری که در دوران انقلاب مشروطه محل دیدار و برنامه‌ریزی رهبران جنبش، از جمله ستارخان و باقرخان، بود و امروز موزه مشروطه است. معماری زیبای خانه و اسناد و عکس‌هایش روایتی دیدنی از یکی از مهم‌ترین فصل‌های تاریخ معاصر ایران دارند.

    روی نقشه
  4. موزه قاجار (خانه امیرنظام گروسی)Qajar Museum (Amir Nezam House)

    موزه حدود ۱٫۵ ساعت مرکز شهر

    عمارت باشکوه امیرنظام گروسی از نمونه‌های درخشان معماری قاجاری تبریز است و امروز با نام موزه قاجار، اشیا، لباس‌ها، سکه‌ها و وسایل زندگی آن دوره را نشان می‌دهد. حیاط و حوض زیبای عمارت هم برای عکاسی دلنشین است.

    روی نقشه
  5. ارگ علیشاهArg-e Alishah

    تاریخی حدود ۰٫۵ ساعت مرکز شهر

    دیوارهای عظیم آجری باقی‌مانده از مسجدی که در دوره ایلخانی به دستور تاج‌الدین علیشاه، وزیر ایلخانان، ساخته شد و هنوز با ارتفاع چشمگیرش بر مرکز شهر سایه انداخته است. ابعاد این بنا نشان می‌دهد تبریز ایلخانی چه شهر باشکوهی بوده است.

    روی نقشه
  6. ائل‌گلیEl Goli

    پارک حدود ۱٫۵ ساعت جنوب‌شرق شهر

    استخری بزرگ با عمارتی کلاه‌فرنگی در میانه آب که در دامنه تپه‌ای در جنوب‌شرق شهر ساخته شده و از قدیم تفرجگاه تبریزی‌ها بوده است. عصرها و شب‌ها با چراغ‌های روشن، قدم زدن دور استخر و تماشای عمارت در آب از دلنشین‌ترین لحظه‌های سفر به تبریز است.

    روی نقشه
  7. موزه آذربایجانAzerbaijan Museum

    موزه حدود ۱ ساعت مرکز شهر، کنار مسجد کبود

    موزه‌ای باستان‌شناسی در کنار مسجد کبود که آثاری از دوران پیش از تاریخ تا دوره اسلامی آذربایجان، از سفال و مهر تا سنگ‌نوشته‌ها، را در خود جا داده است. بخش مجسمه‌های آن هم برای بسیاری از بازدیدکنندگان جذاب است.

    روی نقشه
  8. مقبرةالشعراPoets' Mausoleum

    تاریخی حدود ۰٫۵ ساعت محله سرخاب

    آرامگاهی که شمار زیادی از شاعران و عارفان، از جمله خاقانی شروانی و استاد شهریار، در آن آرمیده‌اند و بنای مدرنش از نمادهای تبریز است. محوطه آرام آن جای خوبی برای ادای احترام به شاعران زبان فارسی و ترکی است.

    روی نقشه
  9. کوه عینالیEynali Mountain

    چشم‌انداز حدود ۲ ساعت شمال شهر

    کوهی در شمال تبریز که از دامنه‌ها و بلندی‌هایش منظره سراسری شهر پیداست و مسیرهای پیاده‌روی‌اش آخر هفته‌ها پر از کوه‌پیمایان است. بنای قدیمی عون‌بن‌علی بر بلندای کوه، این‌جا را به یکی از نشانه‌های آشنای تبریز تبدیل کرده است.

    روی نقشه
  10. کندوانKandovan

    روستا حدود ۳ ساعت شهرستان اسکو (حدود ۶۰ کیلومتری)

    روستایی صخره‌ای در دامنه کوه سهند که مردمش هنوز در خانه‌هایی زندگی می‌کنند که درون صخره‌های مخروطی‌شکل آتشفشانی کنده شده‌اند. این خانه‌های عجیب که به «کَران» معروف‌اند، همراه با رودخانه و باغ‌های اطراف، کندوان را به یکی از شگفت‌انگیزترین روستاهای ایران تبدیل کرده‌اند.

    کوچه‌ها شیب‌دار و سنگی‌اند؛ کفش مناسب بپوشید و پیش از عکاسی از خانه‌ها از ساکنان اجازه بگیرید.

    روی نقشه بیرون شهر؛ یک روز کامل
  11. صومعه سن‌استپانوسSaint Stepanos Monastery

    مذهبی حدود ۲ ساعت نزدیک جلفا (حدود ۱۵۰ کیلومتری)

    صومعه‌ای ارمنی در دره‌ای سرسبز کنار رود ارس، نزدیک جلفا، که بخشی از مجموعه کلیساهای ارامنه ایران و ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی یونسکو است. سنگ‌تراشی‌های ظریف نما و جاده دیدنی کنار ارس، این سفر یک‌روزه را خاطره‌انگیز می‌کنند.

    جاده کنار ارس از منطقه مرزی می‌گذرد؛ مدارک شناسایی همراه داشته باشید و یک روز کامل برای این سفر کنار بگذارید.

    روی نقشه بیرون شهر؛ یک روز کامل

بهترین زمان سفر به تبریز

از اردیبهشت تا شهریور که هوا معتدل و دلپذیر است؛ اردیبهشت و خرداد بهترین ماه‌ها برای گشت‌وگذار پیاده‌اند.

نیمه‌خشک و سردسیر با زمستان‌های سرد و برفی و تابستان‌های معتدل تا گرم و کم‌رطوبت.

فرو ارد خرد تیر مرد شهر مهر آبان آذر دی بهمن اسف

غذاهای محلی و سوغات تبریز

  • کوفته تبریزی: کوفته‌ای درشت از گوشت، برنج، لپه و سبزی که درونش تخم‌مرغ، آلو، گردو و زرشک می‌گذارند و در آبگوشتی خوش‌رنگ می‌پزند.
  • کباب بناب: کبابی پهن و آبدار از گوشت چرخ‌کرده که نامش را از شهر بناب گرفته و در تبریز طرفداران زیادی دارد.
  • آش دوغ: آشی سبک و خوش‌عطر از دوغ، برنج، نخود و سبزی‌های معطر که از غذاهای خانگی محبوب آذربایجان است.
  • دلمه: دلمه برگ مو، بادمجان و فلفل با مایه گوشت و برنج و سبزی، از غذاهای همیشگی سفره‌های آذربایجانی است.
  • قرابیه: شیرینی معروف تبریز با مغز بادام و سفیده تخم‌مرغ که رویه‌ای ترد و درونی نرم دارد.
  • باقلوا تبریزی: باقلوایی با لایه‌های نازک خمیر، مغز گردو یا بادام و شربتی خوش‌عطر که از سوغات‌های پرطرفدار شهر است.

سوغات تبریز

فرش دست‌باف تبریزقرابیهباقلوا و شیرینی‌های تبریزیآجیل و خشکبارپنیر لیقوانکفش و محصولات چرمیورنی و گلیم آذربایجان

کجا اقامت کنیم؟

مرکز شهر (اطراف بازار و خیابان امام)بهترین انتخاب برای دیدن پیاده بازار، مسجد کبود و خانه‌های تاریخی.
ولیعصرمحله‌ای مدرن و مرفه با رستوران‌ها، کافه‌ها و فروشگاه‌های فراوان که شب‌ها هم سرزنده است.
اطراف ائل‌گلیمنطقه‌ای آرام‌تر در جنوب‌شرق شهر، نزدیک پارک ائل‌گلی و هتل‌های بزرگ.

هتل‌ها و اقامتگاه‌های تبریز

هتل بین المللی شهریار هتل · ★★★★★
هتل لاله پارک هتل · ★★★★★ · اتوبان پاسداران
هتل پارس ائل گؤلی هتل · ★★★★★ · بزرگراه ائل گؤلی
هتل پتروشیمی تبریز هتل · ★★★★
هتل آیدا هتل · ★★ · علیپور
دریا مهمان‌پذیر

در برنامه‌ریز، هتل خودتان را از فهرست ۴۰ اقامتگاه تبریز (یا روی نقشه) انتخاب کنید و هزینه هر شب را بنویسید؛ روزها از همان‌جا شروع می‌شوند و بودجه سفر حساب می‌شود. فهرست اقامتگاه‌ها از © مشارکت‌کنندگان OpenStreetMap.

چطور به تبریز برویم؟

هواییپرواز تهران به فرودگاه بین‌المللی تبریز حدود یک ساعت و ربع طول می‌کشد و سریع‌ترین راه رسیدن به شهر است.
قطارقطارهای تهران–تبریز، که بیشترشان شبانه‌اند، این مسیر را در حدود ۱۲ ساعت طی می‌کنند و برای کسانی که می‌خواهند صبح به شهر برسند گزینه مناسبی‌اند.
جادهتبریز از راه آزادراه تهران–قزوین–زنجان–تبریز حدود ۶۳۰ کیلومتر با تهران فاصله دارد و رانندگی تا آن حدود ۷ ساعت طول می‌کشد.
رفت‌وآمد در شهرمرکز تاریخی تبریز را می‌شود پیاده گشت و برای فاصله‌های بیشتر، مترو، اتوبوس‌های شهری و تاکسی‌های اینترنتی مثل اسنپ و تپسی در دسترس‌اند. برای کندوان و سفرهای اطراف، خودرو یا تاکسی دربست راحت‌ترین گزینه است.

نکته‌های سفر به تبریز

  • زمستان‌های تبریز سرد و برفی است؛ اگر در این فصل سفر می‌کنید لباس گرم کافی همراه داشته باشید.
  • برای بازار دست‌کم نیم روز وقت بگذارید و صبح شروع کنید تا حال‌وهوای پرکار حجره‌ها را ببینید.
  • زبان مردم تبریز ترکی آذربایجانی است، اما همه فارسی را به‌خوبی می‌فهمند و با مسافران فارسی صحبت می‌کنند.
  • اگر قصد خرید فرش دارید، از حجره‌های معتبر تیمچه مظفریه خرید کنید و شناسنامه فرش را بگیرید.
  • کندوان را صبح زود ببینید تا هم نور بهتری برای عکاسی داشته باشید و هم از شلوغی دور بمانید.
  • برای سن‌استپانوس و جاده ارس یک روز کامل کنار بگذارید و پیش از تاریکی به تبریز برگردید.

پرسش‌های پرتکرار سفر به تبریز

چرا به تبریز شهر اولین‌ها می‌گویند؟

چون بسیاری از نوآوری‌های دوران قاجار و مشروطه، از نخستین چاپخانه‌ها تا نخستین مدرسه‌های به سبک نو که میرزا حسن رشدیه بنیان گذاشت، از تبریز آغاز شد.

بازار تبریز چه زمانی در یونسکو ثبت شد؟

مجموعه بازار تاریخی تبریز در سال ۲۰۱۰ میلادی (۱۳۸۹ خورشیدی) در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.

فاصله تبریز تا کندوان چقدر است؟

کندوان حدود ۶۰ کیلومتر با تبریز فاصله دارد و از مسیر اسکو در حدود یک ساعت به آن می‌رسید.

بهترین زمان سفر به تبریز چه موقع است؟

اردیبهشت تا شهریور بهترین زمان است؛ هوا معتدل و دلپذیر است و طبیعت اطراف سرسبز. زمستان‌ها سرد و برفی‌اند.

تبریز چند روز وقت لازم دارد؟

برای جاذبه‌های اصلی شهر ۲ روز کافی است؛ با کندوان و سفر یک‌روزه به جلفا و سن‌استپانوس، ۳ تا ۴ روز در نظر بگیرید.

آخرین بازبینی این راهنما: ۱۴۰۵. ساعت کار جاذبه‌ها در تعطیلات و ماه‌های مختلف تغییر می‌کند.