گنبد قابوس، گرگان
استان گلستان شمال ایران۲ اثر ثبت جهانی یونسکو

سفر به گرگانGORGAN

دروازه جنگل‌های هیرکانی و ترکمن‌صحرا

گنبد قابوس · عکس از Farzaaaad2000 · CC BY-SA 4.0 · ویکی‌مدیا کامنز

بهترین زماناردیبهشت، خرداد، مهر، آبان
مدت پیشنهادی۲ تا ۴ روز
هزینه سفراقتصادی
جاذبه‌های اصلی۱۰ جاذبه

گرگان را بشناسید

گرگان، مرکز استان گلستان، در دامنه شمالی البرز و در جایی قرار گرفته که جنگل‌های انبوه به دشت‌های پهناور ترکمن‌صحرا می‌رسند. این شهر تا سال ۱۳۱۶ خورشیدی استرآباد نام داشت و از شهرهای مهم و تاریخی شمال ایران بود؛ نام امروزی‌اش یادآور شهر کهن جرجان است که ویرانه‌هایش در نزدیکی گنبد کاووس قرار دارد. گرگان شهری آرام و سرسبز است که هنوز کمتر از شهرهای ساحلی شمال زیر هجوم گردشگران رفته است.

بافت تاریخی گرگان، با خانه‌های آجری و سقف‌های سفالی، کوچه‌های باریک، تکیه‌ها و مسجد جامعی با مناره سلجوقی، از اصیل‌ترین بافت‌های قدیمی شمال کشور است. کمی آن‌سوتر، جنگل ناهارخوران و پارک جنگلی النگدره در حاشیه شهر قرار دارند و روستای کوهستانی زیارت با آبشار و چشمه آب‌گرمش، فقط چند کیلومتر بالاتر است. این جنگل‌ها بخشی از جنگل‌های کهن هیرکانی‌اند؛ جنگل‌هایی با قدمت میلیون‌ها سال که بخش‌هایی از آن‌ها، از جمله در استان گلستان، در سال ۲۰۱۹ میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.

گرگان دروازه ورود به دنیای ترکمن‌صحرا هم هست. در حدود ۹۰ کیلومتری شهر، برج گنبد قابوس، بلندترین برج تمام‌آجری جهان که بیش از هزار سال پیش ساخته شد، از میان دشت قد برافراشته است. فرهنگ ترکمن با فرش‌ها، سوزن‌دوزی‌ها، اسب‌های اصیل و غذاهایی مثل چکدرمه، سفر به این منطقه را متفاوت می‌کند و پارک ملی گلستان، قدیمی‌ترین پارک ملی ایران، و تپه‌های سرسبز خالد نبی هم در انتظار طبیعت‌گردان‌اند.

جاذبه‌های دیدنی گرگان

از هر جاذبه خوشتان آمد، «به برنامه من اضافه کن» را بزنید؛ وقتی برنامه سفر گرگان را بسازید، حتماً در آن هست.

  1. گنبد قابوسGonbad-e Qabus

    تاریخی حدود ۱٫۵ ساعت شهر گنبد کاووس (حدود ۹۰ کیلومتری)یونسکو

    برج آرامگاهی شمس‌المعالی قابوس بن وشمگیر، امیر زیاری، که بیش از هزار سال پیش ساخته شد و با ارتفاع حدود ۵۳ متر بلندترین برج تمام‌آجری جهان است. این بنا در سال ۲۰۱۲ میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد و سادگی و عظمتش در دل دشت، هر بیننده‌ای را میخکوب می‌کند.

    نزدیک غروب بروید؛ نور گرم آفتاب روی آجرها منظره‌ای فراموش‌نشدنی می‌سازد.

    روی نقشه بیرون شهر؛ یک روز کامل
  2. بافت تاریخی گرگانGorgan Historic Quarter

    تاریخی حدود ۲ ساعت مرکز شهر

    محله‌های قدیمی مثل سرچشمه، میدان و نعلبندان، با خانه‌های آجری، ایوان‌های چوبی، سقف‌های سفالی شیب‌دار و تکیه‌های قدیمی، چهره اصیل استرآباد را حفظ کرده‌اند. قدم زدن در این کوچه‌ها و سر زدن به خانه‌های تاریخی مرمت‌شده، بهترین راه آشنایی با گرگان است.

    روی نقشه
  3. مسجد جامع گرگانGorgan Jameh Mosque

    مذهبی حدود ۰٫۵ ساعت بافت تاریخی

    مسجدی کهن در دل بافت تاریخی که مناره آجری‌اش از دوره سلجوقی است و سقف شیب‌دار سفالی‌اش، نمونه‌ای از معماری مساجد شمال ایران را نشان می‌دهد. آرامش حیاط مسجد در میان کوچه‌های قدیمی، دلنشین است.

    روی نقشه
  4. امامزاده نورImamzadeh Nur

    مذهبی حدود ۰٫۵ ساعت بافت تاریخی

    برجی آرامگاهی و چندضلعی با آجرکاری ظریف از سده‌های میانه اسلامی که از قدیمی‌ترین بناهای گرگان است. تزیینات آجری و گچی داخل بنا و فضای آرام اطرافش، ارزش یک توقف کوتاه را دارد.

    روی نقشه
  5. جنگل ناهارخورانNaharkhoran Forest Park

    جنگل حدود ۳ ساعت حاشیه جنوبی شهر (حدود ۵ کیلومتری مرکز)

    پارک جنگلی ناهارخوران در دامنه کوه‌های جنوب گرگان، با درختان بلند و کهن‌سال، مسیرهای پیاده‌روی و هوای خنک، مشهورترین تفرجگاه شهر است. مسیرهای جنگلی آن در پاییز با رنگ‌های زرد و سرخ، چشم‌اندازی بی‌نظیر می‌سازند.

    از مسیرهای مشخص بیرون نروید و کفش مناسب پیاده‌روی بپوشید.

    روی نقشه بیرون شهر؛ یک روز کامل
  6. پارک جنگلی النگدرهAlangdareh Forest Park

    پارک حدود ۱٫۵ ساعت حاشیه جنوبی شهر

    پارکی جنگلی در حاشیه گرگان با درختان انبوه و نهرهای کوچک که برای پیک‌نیک خانوادگی و پیاده‌روی سبک، انتخابی نزدیک و آرام است. سایه درختان در روزهای گرم تابستان، این‌جا را به پناهگاهی خنک تبدیل می‌کند.

    روی نقشه
  7. روستای زیارتZiarat Village

    روستا حدود ۳ ساعت جنوب گرگان (حدود ۱۵ کیلومتری)

    روستایی کوهستانی در دره‌ای جنگلی در جنوب گرگان که آبشار، چشمه آب‌گرم و امامزاده‌ای قدیمی دارد و از گذشته محل گردش و زیارت گرگانی‌ها بوده است. جاده رسیدن به آن از میان جنگل‌های انبوه می‌گذرد.

    روی نقشه بیرون شهر؛ یک روز کامل
  8. آبشار کبودوالKabudval Waterfall

    آبشار حدود ۲ ساعت نزدیک علی‌آباد کتول (حدود ۵۰ کیلومتری)

    آبشاری زیبا در دل جنگل‌های انبوه نزدیک علی‌آباد کتول که آبش از دیواره‌ای پوشیده از خزه فرو می‌ریزد و در بهار پرآب‌تر است. مسیر کوتاه جنگلی تا آبشار برای خانواده‌ها هم مناسب است.

    روی نقشه بیرون شهر؛ یک روز کامل
  9. پارک ملی گلستانGolestan National Park

    جنگل حدود ۵ ساعت شرق استان (حدود ۱۴۰ کیلومتری)

    قدیمی‌ترین پارک ملی ایران با جنگل‌های انبوه هیرکانی، دشت‌ها و کوه‌هایی که زیستگاه گونه‌هایی مثل مرال، قوچ و میش و پلنگ است. جاده‌ای که از میان پارک می‌گذرد، خود یکی از زیباترین جاده‌های ایران است.

    در جاده داخل پارک آرام برانید، مراقب حیات‌وحش باشید و به حیوانات غذا ندهید.

    روی نقشه بیرون شهر؛ یک روز کامل
  10. خالد نبیKhaled Nabi

    کوه حدود ۳ ساعت شمال‌شرق کلاله (حدود سه ساعت از گرگان)

    آرامگاهی بر فراز تپه‌ای در منطقه کوهستانی شمال‌شرق کلاله که گورستان کهنش با سنگ‌قبرهای عجیب و استوانه‌ای‌شکل، از رازآلودترین مکان‌های ایران است. تپه‌های سبز و موج‌دار اطراف، به‌ویژه در بهار، منظره‌ای خیره‌کننده می‌سازند.

    این سفر یک روز کامل وقت می‌گیرد؛ بهار بهترین زمان دیدن تپه‌های سرسبز است.

    روی نقشه بیرون شهر؛ یک روز کامل

بهترین زمان سفر به گرگان

اردیبهشت و خرداد که جنگل‌ها و دشت‌ها سرسبزند، و مهر و آبان که جنگل‌ها رنگ پاییزی می‌گیرند.

معتدل و نیمه‌مرطوب با تابستان‌های گرم و شرجی، زمستان‌های ملایم و هوایی خنک‌تر در ارتفاعات جنوبی.

فرو ارد خرد تیر مرد شهر مهر آبان آذر دی بهمن اسف

غذاهای محلی و سوغات گرگان

  • چکدرمه: غذای اصیل ترکمنی از برنج، گوشت، پیاز و رب گوجه که در یک قابلمه پخته می‌شود و پرطرفدارترین غذای محلی گلستان است.
  • پیشمه: نان شیرین ترکمنی از خمیری ساده که در روغن سرخ می‌شود و در مراسم و مهمانی‌ها کنار چای سرو می‌شود.
  • چورک: نان محلی ترکمن‌ها که در تنورهای سنتی پخته می‌شود و با غذاهای ترکمنی یا لبنیات محلی خورده می‌شود.
  • ماهی سفید و کپور: ماهی تازه دریای خزر، سرخ‌شده یا شکم‌پر با سبزی و رب انار، در رستوران‌های گرگان و شهرهای ساحلی اطراف طرفدار زیادی دارد.

سوغات گرگان

فرش و قالیچه ترکمنسوزن‌دوزی و لباس ترکمنیزیورآلات نقره ترکمنیعسل جنگلیرب انار و ترشی‌های محلیمرکبات (در فصل)

کجا اقامت کنیم؟

بلوار ناهارخورانمحدوده‌ای سرسبز و آرام در جنوب شهر با هتل‌ها، رستوران‌ها و کافه‌ها که به جنگل ناهارخوران هم نزدیک است.
مرکز شهرنزدیک بافت تاریخی و مسجد جامع، برای کسانی که می‌خواهند شهر را پیاده بگردند مناسب است.
اقامتگاه‌های بوم‌گردی اطرافاقامتگاه‌های بوم‌گردی روستاهای استان گلستان، از دامنه‌های جنگلی تا دشت ترکمن‌صحرا، تجربه‌ای متفاوت از زندگی محلی می‌دهند.

هتل‌ها و اقامتگاه‌های گرگان

Mosaferkhaneh Pars مهمان‌پذیر
Razi hostel هاستل
تارخ هتل‌آپارتمان · عدالت دهم
روژند هتل‌آپارتمان
سوییت حمیدنژاد مهمان‌پذیر · بلوار ناهارخوران

در برنامه‌ریز، هتل خودتان را از فهرست ۱۷ اقامتگاه گرگان (یا روی نقشه) انتخاب کنید و هزینه هر شب را بنویسید؛ روزها از همان‌جا شروع می‌شوند و بودجه سفر حساب می‌شود. فهرست اقامتگاه‌ها از © مشارکت‌کنندگان OpenStreetMap.

چطور به گرگان برویم؟

هواییپروازهای تهران–گرگان حدود یک ساعت طول می‌کشند و فرودگاه گرگان در نزدیکی شهر قرار دارد.
قطارقطار تهران–گرگان از مسیر فیروزکوه و سوادکوه و از روی پل ورسک می‌گذرد؛ بخشی از راه‌آهن سراسری ایران که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است. این سفر طولانی‌تر از جاده است اما مناظر کوهستانی بی‌نظیری دارد.
جادهگرگان از مسیر فیروزکوه، قائمشهر و ساری حدود ۴۰۰ کیلومتر با تهران فاصله دارد و رانندگی حدود ۵ تا ۶ ساعت طول می‌کشد. مسیر جایگزین، جاده سمنان و شاهرود است.
رفت‌وآمد در شهردر گرگان تاکسی‌های اینترنتی و تاکسی‌های شهری راحت‌ترین راه جابه‌جایی‌اند و بافت تاریخی را می‌شود پیاده گشت. برای گنبد قابوس، پارک ملی گلستان و خالد نبی، خودروی شخصی یا تاکسی دربست لازم است.

نکته‌های سفر به گرگان

  • بهار و پاییز بهترین فصل‌های سفر به گرگان‌اند؛ تابستان‌ها هوا گرم و شرجی است.
  • گنبد قابوس و خالد نبی را در یک مسیر و در یک روز کامل ببینید.
  • در جنگل‌ها از مسیرهای مشخص خارج نشوید و آتش روشن نکنید؛ جنگل‌های هیرکانی بسیار ارزشمند و آسیب‌پذیرند.
  • برای آشنایی با فرهنگ ترکمن، سری به فروشگاه‌های صنایع دستی گنبد کاووس بزنید.
  • جاده‌های جنگلی پس از باران لغزنده‌اند و مه در ارتفاعات ناگهانی است؛ با احتیاط رانندگی کنید.

پرسش‌های پرتکرار سفر به گرگان

فاصله گرگان تا گنبد قابوس چقدر است؟

گنبد قابوس در شهر گنبد کاووس و حدود ۹۰ کیلومتری گرگان قرار دارد و با خودرو کمی بیش از یک ساعت راه است.

آیا گرگان دریا دارد؟

خود گرگان کنار دریا نیست؛ نزدیک‌ترین سواحل در بندر گز و بندر ترکمن، در حدود ۳۰ تا ۴۰ کیلومتری شهر، قرار دارند.

نام قدیم گرگان چه بود؟

گرگان تا سال ۱۳۱۶ خورشیدی استرآباد نام داشت؛ نام گرگان از شهر تاریخی جرجان گرفته شده است.

جنگل‌های هیرکانی چیست؟

جنگل‌های کهنی در دامنه شمالی البرز و کرانه جنوبی دریای خزر که قدمتشان به ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال پیش می‌رسد و در سال ۲۰۱۹ میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شدند.

بهترین زمان سفر به گرگان چه موقع است؟

اردیبهشت و خرداد برای طبیعت سرسبز و مهر و آبان برای جنگل‌های پاییزی بهترین زمان‌اند.

آخرین بازبینی این راهنما: ۱۴۰۵. ساعت کار جاذبه‌ها در تعطیلات و ماه‌های مختلف تغییر می‌کند.